Projects en context

Wat een project is

Een AI-project is meestal een plek rond één onderwerp, met gesprekken en aanvullende context. Projects in ChatGPT kan chats, bestanden en projectinstructies bij elkaar houden. Projects in Claude biedt onder meer projectkennis en instructies. De mogelijkheden voor geheugen, delen en het ophalen van informatie verschillen per product en instelling.

Een project is bruikbaar als je vaker op hetzelfde onderwerp terugkomt. Bijvoorbeeld een cursus die je ontwikkelt, een serie artikelen of een weekupdate voor een team. Je hoeft dan niet voor elke vraag opnieuw het doel en alle vaste afspraken te formuleren. Nieuwe opdrachten kunnen voortbouwen op dezelfde achtergrond.

Dat betekent niet dat de tool elk eerder detail altijd gebruikt. Welke informatie wordt meegenomen of opgehaald, hangt af van de toepassing en je vraag. Een belangrijk besluit verdient daarom een duidelijke plek in de context. Laat het niet alleen ergens in een oud gesprek staan waar het later moeilijk terug te vinden is.

Vier soorten context

Bronnen

Bronnen bevatten de informatie waarop je antwoord moet steunen: een handleiding, notulen, onderzoeksrapport of woordenlijst. Noteer bij veranderlijke documenten de datum en status. Een concept en een vastgestelde versie kunnen op elkaar lijken, maar hebben een andere betekenis. Het project moet dat verschil kunnen herkennen.

Instructies

Instructies beschrijven hoe het werk wordt gedaan. Denk aan ‘schrijf in het Nederlands’, ‘laat ontbrekende informatie zien’ of ‘gebruik de actielijst voor eigenaar en deadline’. Zet daar geen tijdelijke projectstatus tussen. Een zin als ‘de test begint maandag’ is informatie over het werk, geen blijvende werkwijze.

Voorbeelden

Een goed voorbeeld laat zien wat je bedoelt met een bruikbaar resultaat. Voor een weekupdate kun je een eerdere update bewaren met een toelichting: de alinea’s zijn kort, de acties hebben een eigenaar en onzekerheden zijn apart zichtbaar. Die toelichting helpt voorkomen dat toevallige inhoud uit het voorbeeld in nieuwe teksten terugkomt.

Besluiten en correcties

Als je tijdens het werk iets corrigeert dat later opnieuw van belang is, leg het vast. Bijvoorbeeld: ‘De projectnaam is gewijzigd’ of ‘we gebruiken voortaan de bevestigde leverdatum’. Maak duidelijk waar de afspraak vandaan komt en vanaf wanneer hij geldt. Zo voorkom je dat het volgende gesprek weer terugvalt op een oude term of interpretatie.

Een weekupdate inrichten

Neem een fictief team dat iedere vrijdag een korte update schrijft. Je maakt één project voor deze reeks. De vaste achtergrond bestaat uit het doel van de update, een lijst met projectnamen en een goedgekeurd voorbeeld. De actuele invoer bestaat uit de notities van die week en de laatste actielijst.

Geef de bestanden herkenbare namen, bijvoorbeeld ‘actielijst-2026-10-09’ en ‘weeknotities-2026-10-09’. In een kort overzicht zet je welk bestand nu leidend is. Je hoeft niet meteen een heel archief te uploaden. De vorige drie updates zijn mogelijk genoeg om de vorm te begrijpen, terwijl de nieuwe actielijst de huidige stand bevat.

Doel van dit project: korte weekupdates voor ons team.
Lezers kennen het werk, maar waren niet bij ieder overleg.
Gebruik gewone Nederlandse woorden en concrete feiten.
Neem acties, eigenaar en datum over uit de actuele actielijst.
Gebruik oudere updates alleen als voorbeeld van de vorm.
Maak ontbrekende status en tegenstrijdige informatie zichtbaar.
Een concept is pas definitief nadat ik het heb nagekeken.

Voor de opdracht van vrijdag hoef je daarna vooral de nieuwe invoer en eventuele bijzonderheden te noemen. Vraag eerst welke open punten de tool ziet. Dat geeft je de kans om een ontbrekende status aan te vullen voordat er een vloeiende tekst wordt gemaakt. Daarna kun je het concept laten schrijven en naast de bronnotities leggen.

Merk je dat iedere update te lang wordt, pas dan de instructie of het voorbeeld aan. Merk je dat steeds dezelfde actie verkeerd wordt weergegeven, kijk dan eerst naar de bron. De ene fout vraagt om een andere schrijfafspraak; de andere om betere gegevens. Dat onderscheid voorkomt dat je een instructiebestand vol uitzonderingen bouwt.

Bronnen die elkaar tegenspreken

Context wordt lastig zodra documenten verschillende dingen zeggen. De notulen noemen een deadline op dinsdag, een latere mail noemt donderdag en de actielijst bevat nog dinsdag. Een taalmodel kan daar een nette zin van maken en ongemerkt de verkeerde datum kiezen. Maak daarom expliciet welke bron voor welke informatie geldt.

Dat hoeft geen algemene rangorde voor alle documenten te zijn. In het weekupdatevoorbeeld kan de actielijst leidend zijn voor verantwoordelijkheid, terwijl de nieuwste bevestigde mail de leverdatum bepaalt. Een conceptmail is dan nog geen bevestiging. Als er twijfel is, hoort die twijfel bij het open punt.

Een nuttige vraag is: ‘Welke verschillen tussen de bronnen beïnvloeden deze update?’ Vraag om de twee passages naast elkaar met datum en bestandsnaam. Je kunt daarna een beslissing nemen en die als correctie vastleggen. Voor volgende weken is vooral die nieuwe afspraak van belang, met een verwijzing naar de oorspronkelijke informatie.

Hoeveel informatie erin moet

Meer context geeft meer aanknopingspunten, maar kan ook meer ruis geven. Tien oude versies van hetzelfde document maken het lastiger om te bepalen welke versie je bedoelt. Een map met alles wat ooit bij het onderwerp hoorde is een archief; een goede werkset bevat wat voor de huidige taak nodig is.

Sommige toepassingen zoeken eerst relevante stukken in een grotere verzameling. Dat heet vaak retrieval. Het antwoord wordt dan opgebouwd met opgehaalde passages. Dat is iets anders dan elke bron volledig meenemen bij iedere vraag. Een precieze vraag met een onderwerp, periode en bestandsnaam helpt de juiste informatie te vinden.

Voor bronvragen kun je ook een notebook gebruiken. Gemini Notebook, bekend als NotebookLM, is ingericht rond aangeleverde bronnen en antwoorden met bronverwijzingen. Een project met schrijfinstructies en een notebook voor brononderzoek kunnen verschillende rollen hebben. Kies op basis van wat je ermee wilt doen.

Laat de toepassing bij een belangrijke uitkomst benoemen welke bronnen daadwerkelijk gebruikt zijn. Het feit dat een bestand is toegevoegd, bewijst nog niet dat een bepaalde passage is meegenomen. Die terugkoppeling maakt de werkset beter controleerbaar en laat zien waar aanvullende context nodig is.

Een project bijhouden

Een project blijft bruikbaar als je het af en toe opruimt. Verplaats oude versies naar een herkenbaar archief, werk het overzicht van actuele bronnen bij en bewaar de laatste belangrijke besluiten. Houd instructies kort genoeg om zelf te kunnen lezen. Als een afspraak niet meer geldt, moet duidelijk zijn welke afspraak hem vervangt.

Dat onderhoud kun je combineren met het gewone werk. Na het afronden van een update voeg je het definitieve voorbeeld toe als het iets nieuws laat zien. Na een wijziging van projectnaam werk je de woordenlijst bij. Een fout die maar één keer voorkwam, hoeft niet altijd een permanente regel te worden.

Een tweede persoon moet uit het project kunnen begrijpen wat de huidige stand is. Vraag jezelf daarom af of die persoon zonder twintig chats te lezen de nieuwste bron, de gewenste vorm en de open vragen kan vinden. Als dat lukt, is de context ook voor AI beter georganiseerd.

Context en uitvoering

Een goed ingericht project helpt met onthouden en terugvinden, maar zegt nog niet wanneer werk wordt uitgevoerd. Een terugkerend overzicht heeft daarnaast een startmoment nodig, zoals een handmatige opdracht of een planning in een ondersteunde toepassing. Controleer die mogelijkheid apart in de omgeving die je gebruikt.

Ook de plek van het resultaat verdient aandacht. Bewaar je alleen een antwoord in de chat, of ontstaat er een document dat je volgende week kunt terugvinden? De definitieve update en de bronbestanden horen een herkenbare eigenaar en plek te hebben. Het project kan daarop wijzen, zonder dat het zelf het hele dossier wordt.

Je kunt de inrichting oefenen met de werkbrief in de Classroom. Daarin beschrijf je het doel, de bronnen en de gewenste uitkomst. Gebruik die werkbrief als eerste contextdocument en vul pas meer aan wanneer je merkt welke informatie werkelijk ontbreekt.